(گروه تولیدی آفاق مشرق زمین همگام با تولید و توزیع تجهیزات آبیاری تحت فشار ، اقدام به ارائه انواع  نهاده های کشاورزی  با نام   (اگری پاور)  نموده است .****************  محصول جدید گروه تولیدی آفاق مشرق زمین (تولید انواع شیرآلات مخصوص آبیاری قطره ای     <

روش های کنترل فرسایش آبی


روش های کنترل فرسایش آبی

مقدمه:

خاک یکی از مهمترین منابع خدادادی هر کشوری است و به عنوان ثروتی ملی محسوب می گردد. ثروتی که در حال حاضرخطر نابودی آن را تهدید می نماید. در دنیای امروز فرسایش و از بین رفتن خاک به عنوان خطری برای رفاه انسان و حتی حیات او به شمار می رود.
فرسایش در واقع به معنای جابجایی خاک از محلی به محل دیگر است که این امر در اکثر موارد منجربه وارد آمدن خساراتی گاه جبران ناپذیر می شود. چه در مبداء فرسایش که می تواند خاک حاصلخیز آن را انتقال دهد و چه در مقصد که انباشته شدن مواد منتقله در آن سبب بروز مشکلاتی چون کاهش نفوذ پذیری خاک می گردد.
مساله مهم دیگری که امروزه به یکی از دغدغه های اصلی بشرتبدیل شده است، بحث کمبود منابع آب قابل استفاده است. منابعی که در پی فعالیت های بشری  آسیب پذیرگشته است و هر روز خطری جدید آن را تهدید می نماید. با توجه به افزایش جمعیت جهانی و در نتیجه افزایش تقاضای آب، بحث مدیریت و صیانت این منابع دارای جایگاه ویژه ای می باشد.
کمبود منابع آب وخاک، امروزه سبب  وقوع پدیده ای به نام بیابان زایی گشته است. بیابان زایی در حقیقت تخریب فیزیکی و زیست محیطی اکوسیستم ها می باشد که منجر به از دست رفتن قابلیت تولید آن ها  می گردد. این فرآیند به طور مستقیم بر روی فعالیت های انسانی تأثیر گذاشته و سبب کاهش منابع در آمدی و همچنین کاهش کیفیت زندگی بشر می شود که می تواند به بروز مشکلات اقتصادی- اجتماعی منجر شود.
در مجموع با توجه به این موضوع که خاک بستر تولید و آب از ملزومات آن می باشد، به روشنی واضح است که حفاظت این منابع از چه درجه اهمیت بالایی برخوردار است. بنابراین لزوم شناخت روش های حفاظت  آب و خاک کاملاً مشخص است.

 
 


روش های کنترل مکانیکی-قسمت اول

این روش معمولاً مشکل تر و پر هزینه تر از روش های مبارزه غیر مستقیم(غیر فیزیکی)می باشند و اجرای آن زمانی آغاز می شود که علایم فرسایش نمایان گردد و مبارزه پیشگیرانه سودمند نباشد. روش مبارزه مستقیم مبتنی بر اصول تضعیف و یا حذف عوامل ایجاد کننده فرسایش می باشد و در ابتدا سعی می نماید تا باعث کاهش سرعت جریان آب گردد و سپس با هدایت و نیز نفوذ دادن بخش یا تمامی رواناب، مانع از وقوع سیل گردد.

عملیات ساختمانی مبارزه با فرسایش  

برخی از روش های ساختمانی حفاظت خاک به شرح زیر می باشند:
-    احداث بانکت و سازه های رسوب گیر
-    تراس بندی زمین
-    اصلاح شیب طولی رودخانه ها
-    احداث شبکه های فلزی
-    هدایت آب رودخانه به داخل بستر(پخش سیلاب)
-    ایجاد بندها و سدهای خاکی
-    حفاظت پای دامنه ها و روی آن ها
-    ایجاد زهکش و هدایت آب به مناطق غیر لغزنده
در ادامه درباره بعضی از روش های فوق توضیحاتی ارائه می گردد.

سکّو یا تراس بندی
تراس بندی به طور عمده برای اراضی با شیب بیش از ۲۵% و دارای خاک نفوذ پذیر مناسب می باشد. هدف از این کار تبدیل یک شیب تند به تعدادی پلّه با سطح تقریباً افقی و با دیواره های تقریباً عمودی می باشد. استفاده از تراس بندی به منظور نگهداری آب های جاری، کاهش سرعت این آب ها و در نتیجه رشد گیاهان که در کل منجر به کاهش فرسایش می گردد، انجام می پذیرد.
یکی از انواع تراس ها، تراس آبیاری می باشد. این تراس با لبه برآمده آب مورد نیاز آبیاری را بر روی سکّو نگه می دارد.این تراس ها در کشت برنج و چای کاربرد زیادی دارند. نوعی دیگر از تراس ها تراس پلّع ای می باشد که جهت ذخیره آب ساخته می گردند و در چای کاری استفاده فراوان دارد.
همچنین تراس هایی جهت جلوگیری از جریان آب و هدایت آن به مجراها و یا کانال های انتقال طبیعی وجود دارد که به تراس انحراف آب مشهور است. در زیر شمای دو نوع از تراس ها نشان داده شده است.
بانکت
بانکت، خاکریز یا تلّی از خاک است که عمود بر خط بزرگترین شیب، به منظور مهار سیلاب ها و کاهش فرسایش ساخته می شود. بانکت ها جهت پیشگیری از فرسایش ناشی از برف و باران و کاهش رواناب در فواصل معین ساخته می شوند. به طور کلی بانکت یعنی ایجاد شیارهایی روی خطوط تراز به منظور کاهش سرعت رواناب و حفظ خاک. لازم به ذکر است که هزینه ایجاد بانکت از احداث تراس کم تر است.
سدهای سر شاخه ای یا چپری
در احداث این نوع آبگیرها، ابتدا دیواره های خندق(ناشی از فرسایش)با شیبی متعادل و صاف، شکل داده می شود. سپس تیرهای چوبی در دیواره و کف خندق و با فاصله ۰.۵ متر از همدیگر وتا عمق ۱ متردر زمین فرو برده می شوند. بهترین چوب، چوب درخت بید است. پس از آن کاه و کلش و شاخ و برگ درختان، به ضخامت ۱.۵ متر در قسمت پایاب و سراب سد و در بین تیرهای چوبی ریخته می شوند. شاخ و برگ درختان در قسمت بالا قرار می گیرد و کوبیده می گردد. از این سدها بیشتر در مناطق جنگلی که دسترسی به چوب درختان مممکن است استفاده می شود.
 

سدهای خشکه چین
در مناطقی که سنگ های تقریباً درشت و مقاوم نسبت به آب یافت می شوند، می توان با استفاده از این سنگ ها سدهایی تا ارتفاع حداکثر ۱/۵ متر ساخت. اگر بخواهیم این سدها را در محلی بسازیم که جریان شدت دارد، می توان جهت استحکام از ریختن ملات در بین سنگ ها استفاده نمود. فاصله سدهای خشکه چین از هم، به شیب زمین و جنس کوه و دیگر امکانات موجود بستگی دارد. برای آنکه سدهای خشکه چین آب و خاک را خوب حفظ کند ، باید دائم از آنها مراقبت بعمل آید زیرا اغلب دیده شده است که یا این سنگ چین ها به عللی ریزش کرده است و سد خراب شده یا اینکه جنس زمین زیر سد و فشار آب طوری بوده که در  کف سد سوراخهایی بوجود آمده است که سبب خروج آب از کف سد شده است که سبب خروج آب از کف سد شده است و در نتیجه سیلاب ها همین طور که از بالا وارد محل سد های خشکه چین میشود ، بدون توقف و تاخیر از کف آن خارج میگردد و بنابراین احداث سد خشکه چین در چنین شرایطی هیچ گونه تاثیری در نگهداری آب و خاک ندارد.
سازه های توری سنگی یا گابیون
به طور کلی این سازه ها، سبدهای توری مکعب مستطیل شکلی متشکل از مفتول های آهن گالوانیزه به صورت مشبک می باشند که در داخل آن های از سنگهای به ابعاد ۱۰ تا ۳۰ سانتی متر پر شده است و به صورت پلکانی ساخته می شوند. حداکثر ارتفاع این سازه ۴/۵ تا ۵ متر است و دارای عمر مفید ۱۰ سال می باشد. این سازه در مقابل نشست و تغییر مکان، تا حد قابل توجهی انعطاف پذیر است. در خروجی گابیون ها از سنگفرش به عنوان پی استفاده می گردد تا از نخریب آن ممانعت به عمل آید. باید توجه کرد که سنگ هائی که در تماس با توری گابیون می باشند، به صورت مدور در آیند تا از پارگی توری جلوگیری شود. در مکان هائی که احتمال خوردگی فلز وجود دارد از روکش  pvc استفاده می شود.  سازه گابیون قادر به جمع آوری رسوبات درشت دانه می باشد و ریز دانه ها از روی آن خارج می گردند. جهت استحکام بیشتر سازه گابیون در مقابل جریان آب، دو طرف سازه را به صورت بازوهائی در داخل صخره ها فرو می برند. معمولاً از این سازه ها به صورت سری در داخل بستر رودخانه استفاده می شود

پشته های خاکی
پشته های خاکی سازه هایی با حداکثر ارتفاع ۵ متر و عرض ۴ متر می باشند که به منظور آبگیری و کنترل سیلاب و نفوذ آن به داخل زمین ، جهت تغذیه آبهای زیر زمینی ساخته می شوند. شیب داخلی این پشته ها ۱ به ۳  و شیب خارجی آنها ۱ به ۲ می باشد. همچنین گاهی عرض این سازه ها را تا ۴/۵ متر در نظر می گیرند تا خطر فرسایش نیز لحاظ شده باشد.
پشته های خاکی معمولا درابتدای مسیر رود و یا مسیل ساخته می شوند. به همین دلیل دارای عرض کم می باشند. همچنی به دلیل کم بودن جریان ابتدای آب نیازی به ایجاد حفاظت Rip-Rap (سنگفرش) برروی دیواره آن ها نمی باشد.
برای ساخت این سازه ، خاک مرطوب را در لایه های ۲۵ تا ۳۵ سانتی متری کوبیده و تا ارتفاع مورد نظر بالا می آورند. در قسمت کناری سازه ، سرریزی به منظور خروج آب اضافی ایجاد می گردد. یکی از نکات مهم در احداث پشته های خاکی ، بررسی محل مورد نظر از لحاظ نفوذپذیری می باشد. زیرا اگر در عمق خاک لایه نفوذناپذیری وجود داشته باشد، تغذیه آبخوان ها که هدف اصلی سازه می باشد، صورت  نمی گیرد.
برای این منظور گاه چاهک هایی ایجاد می شود تا محل سفره آب زیر زمینی مشخص گردد. اما بهتر است در صورت امکان از مشاهدات محلی نظیر قنات ها و یا چاه های موجود استفاده کرد.
بندهای خاکی
این سیل بندها در طول رودخانه به منظور حفاظت زمین های اطراف رودخانه ایجاد می شوند. معمولاً در ساخت این بندها از مصالح محلی استفاده می شود. ارتفاع این بندها معمولاً بیش از ۱۵ متر نمی باشد و در ساخت آن ها از خاک همگن استفاده می کنند. خاک معمول، رس می باشد که قابلیت تحکیم دارد. برای ساخت این سدها پس از انتخاب محل مورد نطر، لایه ای به ضخامت ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر بر روی زمین پهن می گردد و توسط غلطک تا حد ۹۵% کوبیده می شود تا از نفوذ آب به داخل آن جلوگری شود. این عمل تا رسیدن به ارتفاع مورد نظر انجام می پذیرد. عرض تاج این بندها ۵ تا ۷ متر می باشد و به ازای هر ۱ متر کاهش ارتفاع تا رسیدن به بستر سد، ۴ تا ۵ متر بر عرض بند افزوده می شود. شیب داخلی این سازه ها ۱ به ۳ و شیب خارجی آن ها ۱ به ۲.۵ می باشد.
سر ریز این بندها در حدود ۲ متر پایین تر از تاج قرار می گیرد و این موضوع باید بسیار مورد توجه قرار گیرد زیرا طبق نتایج بدست آمده بیشتر تخریب این نوع از بندها در اثر پدیده عبور آب از روی سد بوده است که   می تواند منجر به شستن کامل دیواره سد گردد. در هنگام طراحی این بندها باید توجه کرد که پس از آبگیری، ارتفاع بند بین ۲ تا ۵ درصد کاهش پیدا می نماید. شیب داخلی آن ها با محافظ riprap یا همان سنگفرش پوشیده می شود. برای ایجاد این محافظ از سنگ های بزرگ استفاده می نمایند و نیازی به توری نمی باشد. سنگ ها به صورت دستی بر روی دامنه داخلی چیده می شوند.
یکی از مشکلات عمده این سدها، نفوذناپذیری بستر پس از گذشت چند سال آبگیری می باشد. به همین منظور معمولاً از لوله تخلیه استفاده می گردد. این لوله که در داخل مخزن قرار می گیرد، ضمن انتقال آب به بستر رودخانه و یا زمین های پایین دست در هنگام وقوع سیل مانع از ته نشینی رسوبات می گردد. بدین طریق که پس از وقوع سیل تا ۳ روز و در چند نوبت باید شیر فلکه خروجی این لوله را باز نمود تا رسوبات از مخزن خارج شوند. همچنین برای جلوگیری از گرفتگی خود لوله باید هر چند وقت یک بار شیر تخلیه آن را باز نمود. امروزه این لوله ها معمولاً از جنس پلی اتیلن و با قطر ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی متر میباشند که باید تحمل فشار ۸ تا ۱۰ اتمسفر را داشته باشند.
مشکل عمده دیگر بندهای خاکی مسأله پایپینگ یا حفره روباه است؛ بدین معنی که پس از آبگیری سد، به دلیل نفوذ آب به داخل دیواره امکان شستن دیواره از داخل وجود دارد. به همین منظور باید پس از هر بار آبگیری بازدیدی از سد انجام داد. اگر زه آب خروجی از دیواره سد زلال بود، مشکلی نیست اما اگر حاوی ذرات خاک بود، دیواره سد در حال شسته شدن می باشد. یکی از راه کارهای موجود جهت کاهش این پدیده، باز نمودن شیر تخلیه و کاهش ارتفاع آب مخزن می باشد.
سازه های پخش سیلاب
این سازه ها معمولاً در بستر رود یا مسیل ساخته می شوند که پس از جریان یافتن آب در آن ها، آب جاری توسط سازه های پخش سیلاب به حوضچه های کوچکی انتقال داده می شوند. در حوضچه اوّل عمل ته نشینی رسوبات انجام می گیرد و سپس در حوضچه های بعدی، سرعت آب کاسته شده و تدریجاً نفوذ می نماید تا به لایه آب های زیر زمینی برسد. عمق لایه آب زیرزمینی باید بین ۲۰ تا ۵۰ متر باشد.
با توجه با این که اکثر این فعالیت ها در راستای کنترل رواناب ها می باشد، اهداف مهم کنترل و مدیریت هرز آب را می توان به شرح زیر خلاصه نمود.
۱-    حفظ آب با ایجاد فرصت نفوذ رواناب آبراهه های مرزی با ایجاد بند های کوچک خاکی
۲-    بهبود رشد گیاهان موجود در عرصه از طریق انحراف آب از آبراهه های اصلی و هدایت و پخش آن در عرصه  روی خطوط تراز
۳-    افزایش پوشش گیاهی با بذر پاشی عرصه
۴-    ایجاد زمینه استقرار پوشش گیاهی
۵-    حفظ خاک با کاهش فرسایش آبی
۶-    حرکت به سوی تعالی اکو سیستم
منبع :http://www.hydrograph.ir
بازدید : 1876 25 تير 1392 ساعت 01:18 ب.ظ
 
درحال بارگزاری
درحال بارگزاری
درحال بارگزاری
محصولات تولیدی جدید

دریپر روی خط 4 یا 8 لیتری

واشر سفید 16 و 18 م.م

واشر مشکی 16 و 18 م.م

دریپر طرح سه راهی 8 نازله

شیر انشعاب 16 * 20 م.م

شیر انشعاب 16 * 16 م.م

شیر انشعاب تیپ واشر خور 18 م.م

دریپر بهاره

شیر انشعاب تیپ * 16 م.م

آمار بازدید سایت
  • کل بازدید : 464644
  • بازدید امروز : 498
  • بازدید دیروز : 795
  • بازدید این ماه : 6511
  • آخرین بازدید : دوشنبه 19 آذر 1397 (20:39) ب.ظ
سخن روز

نه طوطي باش كه گفته ديگران را تكرار كني و نه بلبل باش كه گفته خود را هدر دهی