(گروه تولیدی آفاق مشرق زمین همگام با تولید و توزیع تجهیزات آبیاری تحت فشار ، اقدام به ارائه انواع  نهاده های کشاورزی  با نام   (اگری پاور)  نموده است .****************  محصول جدید گروه تولیدی آفاق مشرق زمین (تولید انواع شیرآلات مخصوص آبیاری قطره ای     <

خربزه



خربزه Cucumis melo var. inodrus

  از خانواده Cucurbitace

نام انگلیسی Melon

بومي آسيا و فلات ايران است. يكساله، علفي و خزنده می باشد. داراي ساقه هاي طويلي است كه به چند متر مي رسد. برگ هاي متناوب و درشت دارد، گياه تك پايه البته در بعضي مواقع گل هاي كامل هم در آن ايجاد مي شود. گل ها دگرگشن، گل هاي نر زودتر بوجود مي آيند. در شرايط گرم و مرطوب هم قابل كشت است. ولي در اين آب و هوا طعم مطلوبي ندارد و شيرين نمي شود. نيازمند تابستان هاي گرم و خشك است و همچنين طول فصل رشد بايد طولاني باشد. حداقل چهار ماه نیاز است که میوه به مرحله رسیدن برسد. كمترين دما براي پرورش آن 0C  15-12 است. دماي مناسب بين 0C 35-25 می باشد. درخاك هاي شور و در كشت ديم عملكرد پايينتر ولي ميوه ها شيرين تر هستند. كودهاي مورد استفاده ton 30-20 كود دامي يك دوره قبل ازكشت به خاك اضافه مي شود. همچنين kg 80-60 فسفر kg 150-100پتاسيم و ازت kg 100-80 بعد از كشت به صورت سرك در چند نوبت به مزرعه اضافه مي شود.
 

كشت و كار

به دو صورت آبي و ديم كشت مي شود. در كشت آبي به دو روش كشت قديمي و كشت جديد كشت و كار مي شود. در گذشته عمق جوي cm50 و عرض آن cm70-60 و فاصله مركزي جوي با جوي بعدي حدود 4 متر بوده است. عمق كاشت بذر cm 5-3 مي باشد. فاصله روي رديف 5-3 متر و فاصله بين بوته ها cm70-50 معمولا در هر دو طرف جوي كشت مي شود.

 امروزه جوي هايي با عمق  cm25 و عرض cm20 با فواصل m2 ايجاد مي كنند و سپس دربالاي محل داغ آب كشت انجام مي شود. اين روش داراي تراكم بيشتري است. پس شيوع آفات و بيماريها نيز بيشتر است. چون جزء سبزي هاي غير نشايی است امروزه آنها را در گلدان هاي كاغذي حدود 2 ماه قبل از مناسب شدن فصل كاشت درگلخانه كشت و پس از مناسب شدن شرايط به محل اصلي انتقال مي دهند. حساس به تكان خوردن ريشه است.

چند نكته در مرحله داشت محصول بايد رعايت كرد.

1- آبياري: نوسانات آبياري اگر چه باعث كاهش رشد مي شوند، مي تواند باعث ترك خوردگي ميوه ها نيز شوند. آبياري بيش از حد باعث كاهش قند مي شود. در كشت هايي كه فاصله رديف ها زياد است و خاك نيمه سنگين، هر 12-10 روز يكبار آبياري صورت مي گيرد. در خاك هاي سبك هر 8-6 روز يكبار آبياري صورت مي گيرد.

2- تنك كردن در كشت هاي قديمي كه كشت به صورت كپه اي انجام شده در مرحله 2 يا 3 برگي يك بوته نگهداري شده و بقيه حذف مي شوند.

3- هرس: يكي از معايب كشت خربزه هزينه بالايي هرس آن است به اين صورت كه وقتي بوته رشد كرد و توليد دو ساقه فرعی كرد اين هرس انجام مي شود و بعد از ساقه های فرعی ساقه اصلی حذف می شود و تا برگ هفتم هر ساقه فرعی، ساقه هاي فرعي ثانويه كه روي ساقه هاي فرعي تشكيل شده حذف مي شوند.

4- تراش خربزه در اين عمليات تمام ساقه هاي فرعي ثانويه، تمام گلهاي نر و ماده و تمام ميوه هاي تشكيل شده قبل از برگ هفتم را حذف مي كنند. گلها و ميوه هاي بعدي پس از اين ميوه را حذف مي كنيم و معمولا روي هر بوته 2 ميوه نگه داي مي شود. حذف نهايي گلها و ميوه ها در مرحله اي كه ميوه قابل نگه داري به 2تا 3 سانتيمتر رسید انجام مي شود. در صورتي كه عمليات هرس و تراش صورت نگيرد 20-10 ميوه ممكن است روي يك بوته تشكيل شود.

حذف گل ها و انتخاب گل هفتم در ساقه هاي فرعي که همزمان با اين كار ميوه هايي كه قرار است نگه داري شدند براي جلوگيري از حمله مگس خربزه با خاك پوشش داده مي شوند. براي اين كار ميوه اي كه هنوز سالم است برگ ها را دور آن پيچيده و زير خاك قرار مي دهند. خاك دهي را تا مرحله اي انجام مي دهند كه پوست ميوه ضخيم شده و خطوط روي ميوه ظاهر شود. البته در كشت هاي جديد مبارزه با سموم شيميايي صورت مي گيرد.
 

برداشت

چون يك سبزي نافراز گرا است حتما بايد در مرحله قابل مصرف برداشت شود. در واقع يكي از شاخص هاي برداشت TSS است يا درصد مواد جامد قابل حل در ميوه ( قند)

يك سري از علائم ظاهري رسيدن عبارتند از:

 1- اينكه در ناحيه نزديك به دمگل ميوه ترك هايي ايجاد مي گيرد.

2- خشك شدن نزديكترين پيچك به دم ميوه

3- برجسته شدن خطوط روي پوست

4- نرم شدن نوك ميوه

در صورتيكه در موقع رسيدن برداشت نشود بافت گوشت خراب مي شود. از مهمترين ارقام خارجي Golden buty و Hony dwe  و ارقام ايراني خاتوني مشهد، زرد ايوانكي، گرگاب اصفهان ( شيرين ترين) گرد و سبز هستند.

از بيماريهاي مهم بوته ميري و سفيدك سطحي است. از آفات مهم مگس خربزه شته ها و كنه ها می باشد.
 

تاریخچه محصول : تا به حال گونه وحشی خربزه و طالبی را پیدا نکرده اند و عقیده کلی بر این است که منبع اولیه خربزه و طالبی آسیا است و چون شاهدی دال بر کاشت آن در زمان های قدیم موجود نیست ، احتمالاً در زمان های قدیم کاشت نمی شده است . برای نخستین بار اسم طالبی در اروپا در سال 1388 میلادی به وسیله وایکلیف برده شده که از آن به عنوان میوه خوراکی یاد شده است . به نظر متخصصان طبقه بندی گیاهی ناحیه اصلی و منبع اولیه طالبی و خربزه به شکل کنونی کشور ایران و قفقاز و کشورهای همسایه ایران است . نظریه دیگر دانشمندان طبقه بندی گیاهی بر این است که گونه های مختلف در آسیا و آفریقا به طور مجزا پدیدار گشتند . نظر هوکر بر این است که گونه و رقم های اهلی طالبی و خربزه از یک رقم وحشی به نام Cucumis trigonus که در ایران نیز موجود است به وجود آمده است . این گونه در ایران و هندوستان و از آنجا به مالایا تا نواحی شمال استرالیا می روید . حال در چه لحظه ای از تاریخ طالبی و خربزه معمولی پدیدار گشته اند معلوم نیست .
مطالعه تحقیقات موجود نشان می دهد مراکز ثانوی طالبی و خربزه در هندوستان ، ایران ، جنوب روسیه و چین بوده است . برای نمونه ژن عامل مقاومت به بیماری سفیدک طالبی اکثراً در نمونه هایی که از هندوستان جمع آوری شده دیده شده است . همچنین مشخصات نخستین این گیاهان مانند ترک خوردن طولی میوه وقت رسیدن یا حالت نرم و حلوا مانند گوشت و برگ های بزرگ روی دمبرگ های کلفت و قوی اکثراً در میان نمونه های این ...... دیده شده است .
دکاندول معتقد بود که مرکز اولیه طالبی و خربزه آفریقاست . زیرا که چندین شکل مختلف این گونه ها در آفریقا مشاهده شده است و به عنوان گونه مجزا تشخیص داده شده اند .نادین عقیده دکاندول را تأیید کردکه این رقم های وحشی والدین اولیه رقم های اهلی کنونی هستند ، زیرا اینها درکشورهایی دیده شده اند که فاصله بین آنها بسیار زیاد است ، مانند نواحی جنوب آسیا و مناطق حاره . در حقیقت اختلاف آب و هوا و دما باعث به وجود آمدن این رقم ها گشته است .
2. بررسی وضعیت تولید در جهان : طبق آمار فائو کل سطح زیر کشت این محصول در سال 2005 میلادی ، 1308018 هکتار با عملکرد متوسط 6/21 تن در هکتار و تولید 28321159 تن می باشد که بالاترین تولید متعلق به کشور چین با 15138000 تن (5/53% از تولید جهان) است که از سطحی معادل 578500 هکتاربه دست می آید .متوسط عملکرد این کشور 1/26 می باشد . ایران با تولید 1230000 تن حدود 4/4% از تولید را در اختیار داشته که از سطحی معادل 80000 هکتار به دست می آید .
3. اقلیم : خربزه و طالبی بهترین نتیجه را در آب و هوای گرم و خشک می دهند .این گیاه بر اساس منشأ خود طالب گرما و به ویژه نور است . هوای ابری و بارانی در موقع رسیدن میوه باعث می شود که خربزه و طالبی طعم مطبوع و کیفیت لازم را پیدا نکند . دوره رویش این گیاهان طولانی تر از دوره رویش خیار بوده و بین 80 تا 100 روز متفاوت است . هرچند که طالبی و خربزه در طیف وسیعی از انواع خاک ها کشت می شود ولی تنها در خاک های حاصلخیز که دارای مواد غذایی آلی و معدنی کافی باشند بهترین نتیجه را می دهند . مناسب ترین Ph برای کاشت خربزه و طالبی بین 6 تا 7 می باشد . در خاک های اسیدی رشد آن کاهش یافته و برگ ها به رنگ زرد مایل به سبز در می آیند .
 
 
 
خربزه ، خربزه، ميوه يكى از جورهاى متعلق به گونه گياهى كوكوميس ملو (از خانواده كدوييان). اين گياه، يكساله، داراى ساقه‌هاى خزنده پيچ خورده و كركدار، برگهاى ساده كركدار و متناوب، پيچكهاى ساده بدون انشعاب، ريشه‌هاى گسترده كم‌عمق، گلهاى زرد تك‌جنسى يا دوجنسى، ميوه سته يا شبه‌سته ناشكوفا، و دانه‌هاى تخم‌مرغى كتابى است. دوران رويش اين گياه كوتاه است و در مدت 5ر2 تا 4 ماه، محصول آن به دست مى‌آيد. در ايران نژادهاى فراوانى از خربزه كشت مى‌شود كه از نظر ريختار و طعم، تفاوتهاى بسيارى دارند (رجوع کنید به اندرسن، ص 11؛ طباطبائى، كتاب 1، ص 1028ـ1054).

ديگر جورهاى متعلق به گونه كوكوميس‌ملو طالبى، دستنبو و گرمك است كه از لحاظ خصوصيات گياه‌شناسى و دارويى، تفاوت چندانى با هم ندارند. در زبانهاى ديگر نيز از يك نام براى همه اين ميوه‌ها استفاده شده‌است و گاه تشخيص اينكه در يك نوشته، منظور نويسنده كدام يك از اين ميوه‌ها بوده مشكل است. به نظر مى‌رسد اصطلاح طالبى اخيرآ وارد فرهنگ و زبان فارسى شده باشد، زيرا در برخى واژه‌نامه‌هاى معاصر از قبيل فرهنگ نفيسى و آنندراج نامى از آن وجود ندارد. در واژه‌نامه‌هاى جديدتر هم طالبى را نوعى خربزه زودرس دانسته‌اند (رجوع کنید به دهخدا؛ معين؛ عميد، ذيل «طالبى»).

اعضاى گونه خربزه در بسيارى از مناطق جهان از جمله محدوده گياه ـ جغرافيايى «فلور ايران» شامل ايران (گرگان، مازندران، خوزستان، سيستان و بلوچستان، خراسان)، افغانستان، عراق و پاكستان مى‌رويد (اندرسن، همانجا).

واژگان. خربزه در زبان پهلوى به صورتهاى kharbuzak, xarbuzak و xarbajna (به معناى تحت‌اللفظى خرخيار) به كار رفته است (هرن، ذيل واژه؛ فره‌وشى، ذيل «خربوزه»). به روايتى، خربزه به معناى ميوه بزرگ خوشبو است، زيرا خَر به معناى بزرگ و بُزَه به معناى ميوه خوشبو است (شاد، ذيل واژه).

خربزه در بعضى زبانها و گويشهاى ايرانى با نامهاى مختلفى آمده است: در كردى، كالْه‌ك و گُندوره (شرفكندى، ذيل همين واژه‌ها)؛ لرى و لكى، xarveza (ايزدپناه، 1363ش، ص 52؛ همو، 1367ش، ذيل «خرويزه»)؛ گيلكى، xarbza (نوزاد، ذيل واژه)؛ تركى، qovun (ثقفى، ذيل واژه؛ بهرامى، ص 336). همچنين در زبان عربى، بِطّيخ، بطّيخ الاصفر (ابن‌ميمون، ص 9)، نَضيج (ابن‌بيطار، ج 1، ص 98)، قِثّاء النَّضيج (غَسّانى، ص 28) و در زبان سريانى به افيوس معروف بوده است (انطاكى، ج 1، ص 89). واژه بطيخ هندى نيز دلالت بر هندوانه دارد (ابوريحان بيرونى، ص 118، پانويس 3). در كتابهاى طب سنّتى برخى اسامى يونانى و غيره براى واژه خربزه ذكر شده كه از آن جمله است: ملفونا، ملفون، ملپونا، هليون و پيپون (براى نمونه رجوع کنید به همان، ص 117ـ118؛ ابوالخير اشبيلى، ج 1، ص 86؛ ابن‌ميمون، همانجا). به نظر مى‌رسد همه اين لغات، محرّف و مصحَّف واژه يونانى و لاتين "melopepo"(>فرهنگ لاتينى آكسفورد<، ذيل "melopepo")، به معناى خربزه، باشند. معناى لغوى اين كلمات «هندوانه ـ سيب» و با افسانه‌اى در كشاورزى يونان و روم مرتبط است. طبق آن افسانه مردى بذر سيب و هندوانه را در يك چاله كاشت، آنچه رشد كرد بوته خربزه بود. همچنين احتمال مى‌رود چون مزه خربزه، يادآور مزه سيب و هندوانه است، اين اسامى مركّب را انتخاب كرده باشند (رجوع کنید به د. جودائيكا، ذيل "Melon").

تاريخچه. از قديم‌ترين نشانه‌هاى استفاده از خربزه يا ديگر وابستگانش به عنوان خوردنى، يكى از عبارتهاى تورات است كه برطبق آن وقتى بنى‌اسرائيل در بيابانهاى خشك عربستان به سر مى‌بردند، به ياد نوعى خربزه يا هندوانه و ديگر خوردنيهايى افتادند كه در سرزمين مصر به فراوانى وجود داشت (رجوع کنید به سفر اعداد، 5:11؛ د. جودائيكا، همانجا؛ كاروترز، ص 305). شايد بتوان به استناد گزارش ناصرخسرو (ص 93) اين احتمال را داد كه كشت خربزه از ديرزمان در مصر رايج بوده و بنابراين ميوه مذكور در تورات احتمالا همان خربزه بوده است.

روميها از واژه عمومى Cucumber (خِيار با نام علمى ـ كوكوميس ساتيووس) استفاده مى‌كردند كه به‌گفته پلينيوس/ پلينى اكبر (ج 5، كتاب 19، ص 465)، در روم باستان اين واژه به خربزه و وابستگانش نيز اطلاق مى‌شده است.

كشت خربزه در دنياى اسلام. ناصرخسرو در سفرنامه خود، در سرزمين مصر، انواع رستنيهاى بهاره، تابستانه، پاييزه و زمستانه را در دى ماه باهم ديده، در اين ميان به 33 رستنى از جمله خربزه اشاره كرده (رجوع کنید به ص 92ـ93) و از خربزه‌هاى فراوان در اول ارديبهشت در شهر مكه نيز سخن به ميان آورده است (رجوع کنید به ص 123). ابن‌بلخى (ص 122) از خربزه‌هاى نيكو، شيرين و بزرگ فهرج ياد كرده است. ماركوپولو (ص 78) و ابن‌بطوطه (ج 1، ص 404ـ405) از خربزه‌هاى خراسان و بطّيخ خوارزم ياد كرده، آنها را بى‌نظير و بسيار شيرين دانسته‌اند كه گاه آنها را خشك و صادر مى‌كرده‌اند.

از آنجا كه رشيدالدين فضل‌اللّه همدانى، وزير دانشمند روزگار ايلخانان مغول (حك : ح 654ـ750)، در كتاب خود به زبان فارسى از خربزه‌هاى خوارزم، بخارا و سمرقند نام برده (رجوع کنید به ص 176) و نيز بسحاق أطعمه در يكى از ابيات خود درباره ميوه‌ها، به خربزه خوارزمى اشاره كرده است (رجوع کنید به ص 23)، مسلّم مى‌شود كه منظور ماركوپولو از كلمه melon و ابن‌بطوطه از واژه بطّيخ، همان خربزه‌هاى معروف خراسان و خوارزم بوده است. همچنين ابن‌بطوطه (ج 1، ص220) از خربزه‌هاى عجيب اصفهان ياد كرده و فقط خربزه‌هاى خوارزم و بخارا را شبيه آن دانسته است.

از نكات جالب در كتابهاى دوره اسلامى، اشاره دقيق برخى مؤلفان به اصول و روشهاى كشت خربزه است. در الفلاحة النبطية (ج 2، ص 892ـ914) كه به تفصيل به روش كشت خربزه پرداخته شده بهترين زمان كشت خربزه ماه شباط (معادل يزگردى اسفند ماه) ذكر شده و از ديدگاه احكام نجومى هنگام روى دادن برخى پديده‌هاى نجومى را براى كشت اين گياه مناسب دانسته است (رجوع کنید به ج 2، ص 893). ابن‌عوام (ج 2، بخش 1، ص 215ـ218)، در مورد انواع خربزه‌ها، شرايط زمين و آب و هوا و نحوه پرورش و كشت خربزه به وسيله نشاها مطالبى به تفصيل نوشته است.

رشيدالدين فضل‌اللّه همدانى نيز در اثر خود مطالب مفصّلى درباره انواع خربزه و شرايط كشت آن دارد (رجوع کنید به ص 169ـ178). به نظر او (ص 171ـ172) چون زمينى كه مناسب كشت خربزه است بايد با كود غنى شود، مستعد رويش علفهاى هرز فراوان است و از سويى ديگر چون خربزه به مواد غذايى فراوان نياز دارد، زمينى كه در آن خربزه كاشته‌اند تا مدتى قابل كشت نيست. او (ص 176) سبب مشهور بودن خربزه‌هاى بخارا، سمرقند و خوارزم را استفاده كشاورزان از تخم خربزه‌هاى تمام رسيده و بزرگ دانسته است. پيترو دلاواله، جهانگرد ايتاليايى كه در زمان شاه‌عباس اول صفوى به ايران سفر كرد، در سفرنامه خود (ص60) از خربزه‌هاى خوشمزه اصفهان ياد كرده است كه در زمستان هم وجود داشته‌اند. به‌نظر مى‌رسد آنچه دلاواله وصف كرده همان خربزه ابراهيم‌خانى (خربزه اصفهانى) باشد كه از مرغوب‌ترين و خوشبوترين خربزه‌هاست و معمولا آن را تا روزهاى عيد نوروز نگاه مى‌دارند (رجوع کنید به طباطبائى، كتاب 1، ص 1043ـ1044). ابونصر هروى در ارشاد الزراعه (رجوع کنید به ص 118ـ124)، به شرح دفع انگلهاى گياهى خربزه و شرايط كشت اين ميوه پرداخته و پنجاه نوع خربزه را معرفى كرده و خصوصيات برخى از آنها را شرح داده است.

طبع و خواص. جالينوس (به نقل ابن‌بيطار، ج 1، ص 98) طبع دانه و ريشه آن را خشك ذكر كرده است. حكماى اسلامى، به سبب تنوع انواع خربزه و شيرين يا ناشيرين بودن مزه آن، آراى متفاوتى درباره طبيعت اين ميوه داشته‌اند چنان‌كه گاه طبيعت خربزه را سرد و تر (رجوع کنید به اسحاق‌بن سليمان اسرائيلى، ج 3، ص2؛ هروى، ص44) و گاه معتدل (عقيلى علوى شيرازى، ص 225) و برخى نيز، انواع شيرين آن را گرم دانسته‌اند (رجوع کنید به ابونصر هروى، ص118؛ انطاكى، ج 1، ص 89؛ عقيلى علوى شيرازى، همانجا).

به نوشته ديوسكوريدس (ص 202ـ203) خوردن خربزه رسيده ادرارآور است و اگر به ورمهاى شديد چشم ماليده شود، تسكين مى‌يابد. همچنين گذاشتن پوست آن بر روى ملاج كودكان براى بهبود ورمهاى سر و نيز گذاشتنش بر پيشانى براى درمان آبريزش چشم مفيد است. وى مواد شكم خربزه و دانه‌هايش را براى پاك كردن عفونتها مفيد دانسته و ريشه خربزه را قى‌آور و براى ترميم زخمهايى مشهور به «شهديه» مفيد دانسته است. مطالبى كه حكماى اسلامى در مورد خواص خربزه نوشته‌اند، عمدتآ براساس نوشته‌هاى ديوسكوريدس است و گاه مطالب بيشترى به چشم مى‌خورد، از جمله اينكه عطش را فرومى‌نشاند و نوع شيرين آن به سرعت به تلخى مى‌گرايد (رازى، ص 154؛ نيز رجوع کنید به ابن‌بيطار، ج 1، ص 99، به نقل از رازى). به نوشته اسحاق‌بن سليمان اسرائيلى (ج 3، ص 2ـ6) خربزه براى دفع سنگهاى كليه و مثانه مفيد است و اگر با غذا خورده شود، باعث اسهال مى‌شود. همچنين آدمهاى گرم مزاج بايد آن را با سكنجبين شكرى يا رازيانه و مَصْطَكى مصرف كنند و افراد داراى بلغم زياد آن را بايد با سكنجبين عسلى، زنجبيل پرورده و كندر بخورند. وى ماليدنش را به بدن در هنگام استحمام، براى پاكيزگى و رفع گرى خشك (حَصَف)، توصيه كرده است. ابن‌سينا (ج 1، كتاب 2، ص 429) دانه و به‌ويژه گوشت آن را روشن‌كننده دانسته و آن را براى رفع لكهاى سياه مايل به زرد (كلف)، لكهاى سفيدپوست (بهق) و گرمازدگى توصيه كرده است. اخوينى بخارى (ص 491، 493) تخم خربزه را يكى از مواد لازم در داروهاى مركّب براى درمان سنگ كليه معرفى كرده است. به‌عقيده هروى (ص44ـ45) خربزه براى گوارش غذاى سنگين مفيد و ميوه‌اى نفاخ است كه علم امروز نيز آن را تأييد مى‌كند (رجوع کنید به زرگرى، ج 2، ص 411). به‌نوشته ابن‌بطلان بغدادى (ص 14ـ15) خربزه شيرين باعث برانگيختن تب مى‌شود. جرجانى (1345ش، ص 587) آن را گشاينده سُدّه‌ها دانسته است (نيز رجوع کنید به مجوسى، ج 1، ص 186؛ جرجانى، 1355ش، ص129؛ انصارى شيرازى، ص 68؛ حكيم مؤمن، ص 50).

مطابق با گياه ـ داروشناسى امروزى، مصرف زياد خربزه موجب تخمير روده و نفخ مى‌شود و ممكن است باعث احساس درد در ناحيه معده و روده شود. مبتلايان به مرض قند، ورم روده و سوءهاضمه نبايد خربزه بخورند (زرگرى، همانجا).

در احاديث به خوردن خربزه همراه با خرما يا شكر اشاره شده، كه احتمالا به دليل طبع سرد آن نوع خربزه‌ها بوده است (رجوع کنید به برقى، ج 2، ص 374ـ376؛ كلينى، ج 6، ص 361ـ 362؛ براى احاديث و روايات بيشتر رجوع کنید به مجلسى، ج 63، ص 193ـ 197).

در ادبيات و فرهنگ عامه خربزه مصداق ميوه‌اى بزرگ، شيرين و با طبع سرد است (رجوع کنید به رودكى، ص 125؛ حبله‌رودى، ص 62؛ قاآنى، ص 416؛ شهرى‌باف، ص 323؛ شكورزاده، 1380ش، ص 789؛ نيز رجوع کنید به دهخدا، ذيل واژه؛ شكورزاده، 1363ش، فهرست، ص 654).

منابع : ابن‌بطلان، تقويم‌الصحة، ترجمه فارسى از مترجمى نامعلوم (اواخر قرن پنجم/ اوايل قرن ششم)، چاپ غلامحسين يوسفى، تهران 1366ش؛ ابن‌بطوطه، رحلة ابن‌بطوطة، چاپ على منتصر كتانى، بيروت 1395/1975؛ ابن‌بلخى؛ ابن‌بيطار؛ ابن‌سينا؛ ابن‌ميمون، شرح اسماءالعقار، چاپ ماكس مايرهوف، قاهره 1940؛ ابوالخير اشبيلى، عمدة‌الطبيب فى معرفة النبات، چاپ محمد عربى خطابى، بيروت 1995؛ ابوريحان بيرونى، الآثار الباقية؛ قاسم‌بن يوسف ابونصرى هروى، ارشادالزراعه، چاپ محمد مشيرى، تهران 1356ش؛ اخوينى بخارى؛ اسحاق‌بن سليمان اسرائيلى، كتاب الاغذية، چاپ عكسى از نسخه خطى كتابخانه سليمانيه، چاپ فؤاد سزگين، فرانكفورت 1406/1986؛ على‌بن حسين انصارى شيرازى، اختيارات بديعى (قسمت مفردات)، چاپ محمدتقى مير، تهران 1371ش؛ داوودبن‌عمر انطاكى، تذكرة اولى‌الالباب ]و[ الجامع للعجب العُجاب، ]قاهره[ 1416/1996؛ حميد ايزدپناه، فرهنگ لرى، تهران 1363ش؛ همو، فرهنگ لكى، تهران 1367ش؛ احمدبن محمد برقى، المحاسن، چاپ مهدى رجائى، قم 1413؛ احمدبن حلّاج بسحاق أطعمه، كليّات بُسحق اطعمه شيرازى، چاپ منصور رستگار فسايى، تهران 1382ش؛ حسينعلى بهرامى، فرهنگ گياهى، ج 1، ]بى‌جا. ?1329ش[؛ نيرالزمان ثقفى، فرهنگ فارسى ـ آذربايجانى، تهران 1377ـ1378ش؛ اسماعيل‌بن حسين (حسن) جرجانى، ذخيره خوارزمشاهى، چاپ عكسى از نسخه‌اى خطى، چاپ على‌اكبر سعيدى سيرجانى، تهران 1355ش؛ همو، كتاب الأغراض الطبية و المباحث العلائية، عكس نسخه مكتوب در سال 789 هجرى محفوظ در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران، تهران 1345ش؛ محمدعلى حبله‌رودى، مجمع‌الامثال، چاپ صادق كيا، تهران 1344ش؛ محمدمؤمن‌بن محمدزمان حكيم مؤمن، تحفه حكيم مؤمن، چاپ سنگى تهران 1277، چاپ افست 1378؛ پيترو دلاواله، سفرنامه پيترو دلاواله: قسمت مربوط به ايران، ترجمه شعاع‌الدين شفا، تهران 1348ش؛ دهخدا؛ پدانيوس ديوسكوريدس، هيولى الطب فى الحشائش و السموم، ترجمة اِصْطِفَن‌ بن بَسيل و اصلاح حنين‌بن اسحاق، چاپ سزار ا. دوبلر و الياس تِرِس، تطوان 1952؛ محمدبن زكريا رازى، المنصورى فى الطب، چاپ حازم بكرى صديقى، كويت 1408/1987؛ رشيدالدين فضل‌اللّه، آثار و احياء، چاپ منوچهر ستوده و ايرج افشار، تهران 1368ش؛ جعفربن محمد رودكى، ديوان، چاپ جعفر شعار، تهران 1378ش؛ على زرگرى، گياهان داروئى، ج 2، تهران 1367ش؛ محمدپادشاه‌بن غلام محيى‌الدين شاد، آنندراج: فرهنگ جامع فارسى، چاپ محمد دبيرسياقى، تهران 1363ش؛ عبدالرحمان شرفكندى، فرهنگ كردى ـ فارسى = هه نبانه بورينه، تهران 1369ش؛ ابراهيم شكورزاده، دوازده هزار مثل فارسى و سى هزار معادل آنها، مشهد 1380ش؛ همو، عقايد و رسوم مردم خراسان، تهران 1363ش؛ جعفر شهرى‌باف، قند و نمك : ضرب‌المثلهاى تهرانى، تهران 1370ش؛ محمد طباطبائى، گياه‌شناسى كاربردى براى كشاورزى و منابع طبيعى، كتاب 1، تهران 1365ش؛ عقيلى علوى شيرازى؛ حسن عميد، فرهنگ عميد، تهران 1374ش؛ يوسف‌بن عمر غَسّانى، المعتمد فى الادوية المفردة، چاپ مصطفى سقا، بيروت ?]1370/ 1951[؛ بهرام فره‌وشى، فرهنگ فارسى به پهلوى، تهران 1352ش؛ الفلاحة النبطية، الترجمة المنحولة الى ابن‌وحشيه، چاپ توفيق فهد، دمشق 1993ـ1998؛ حبيب‌اللّه‌بن محمدعلى قاآنى، ديوان، چاپ محمدجعفر محجوب، تهران 1336ش؛ كلينى؛ مجلسى؛ على‌بن عباس مجوسى، كامل الصناعة الطبية، بولاق 1294؛ محمد معين، فرهنگ فارسى، تهران 1381ش؛ ناصرخسرو، سفرنامه حكيم ناصرخسرو قباديانى مروزى، چاپ محمد دبيرسياقى، تهران 1363ش؛ فريدون نوزاد، گيله گب، رشت 1381ش؛ پاول هرن، اساس اشتقاق فارسى، ]با توضيحات يوهان هاينريش هوبشمان[، ترجمه جلال خالقى‌مطلق، تهران 1356ش؛ هروى؛

J.S. Andersen, Cucurbitaceae (Flora Iranica, ed. K. H. Rechinger, no.123), Graz 1977; William Carruthers, "Plants", in The Illustrated Bible treasury, ed. William Wright, London: Thomas, Nelson and Sons, 1897; Encyclopaedia Judaica, Jerusalem 1978-1982, s.v. "Melon" (by Jehuda Feliks); Ibn Awwam, Le livre de l'agriculture d'Ibnal-Awam (Kitabal-felahah), tr. J.-J. Clement- Mullet, Paris 1864-1867, repr. Tunis 1983; Marco Polo, The travels of Marco Polo, tr. and ed. William Marsden, London 1946; Oxford Latin dictionary, ed. P. G. W. Glarc, Oxford: Oxford University Press, 1983; Plinius/Pliny [the Elder], Natural history, with an English translation, vol.5, tr. H. Rackham, Cambridge, Mass. 1971.

 بررسی وضعیت تولید در ایران :
سطح زیر کشت : طبق آخرین آمارنامه منتشره در سال 83 ، سطح زیر کشت خربزه در ایران 79992 هکتار و بیشترین سطح زیر کشت متعلق به استان خراسان با 45553 هکتار می باشد که حدود 57% از سطح کل کشور را شامل می شود . سطح کل زیر کشت جهانی طبق آمار فائو در سال 2005 ، 1308018 هکتار بوده و ایران حدود 1/6% از سطح زیر کشت جهان را به خود اختصاص داده است .
عملکرد : متوسط عملکرد خربزه در ایران 4/15 تن در هکتار و بیشترین عملکرد را استان تهران با حدود 32 تن در هکتار داشته است . میانگین عملکرد جهانی 6/21 تن و بیشترین عملکرد متعلق به کانادا با 120 تن در هکتار بوده و کشور چین به عنوان مهمترین کشور تولید کننده 1/26 تن در هکتار عملکرد دارد . در ایران استان خراسان به عنوان مهترین تولید کننده خربزه در ایران دارای عملکرد متوسط 14 تن در هکتار می باشد .
 تولید : کل تولید خربزه در کشور 1221631 تن و استان های مهم تولید کننده ، خراسان با 636459 تن ، سمنان با 119078 تن و خوزستان با 138709 تن می باشند . استان خراسان 57% از تولید کشور را در اختیار دارد .
 ارقام زراعی : ارقام کشت شده در ایران عبارتند از : تاشکندی ، مشهدی عباسی ، گرگاب ، شاه آبادی ، جعفری ، خاقانی ، حـاج ماشاءاللهی ، گرمساری ، محمد آبادی ، مجیدی ، روستاق ، صابونی ، جعفر آبادی ، عباس شوری ، سوسکی ، تخم محمد ، بلخی ، زرد ایوانکی ، شفیع آبادی ، شیرازی ، جارجو ، زابلی ، آتشین و شهسواری .
 مکانیزاسیون : کاشت ، داشت و برداشت خربزه در ایران به صورت سنتی بوده و در برخی مناطق برای زودرس نمودن محصول و افزایش درآمد اقدام به استفاده از پلاستیک نموده و بدین ترتیب با زیر پلاستیک کاشتن خربزه ، تاریخ کشت را یک ماه تا یک ماه و نیم جلو کشیده و محصول را زودرس می نمایند .
 آفات و بیماری ها :آفات و بیماری های مهم خربزه عبارتند از :
سفیدک سطحی   Erysiphe cichoracearum
داغ زدگی   Pythium ulyimum
کنه   Tetranychus spp.
        شته خانواده   Aphididae
مگس خربزه Myiopardalis pardalina    
عروسک خربزه   Rhaphidopalpa foveicollis
 مسائل بازرگانی : طبق آخرین آمار منتشره توسط دفتر آمار و خدمات ماشینی در سال 82 ، 9017 تن از این محصول به خارج از کشور صادر شده که عمده کشورهای مقصد آذربایجان ، آلمان ، افغانستان ، امارات متحده عربی ، اتریش ، سوئد ، عراق ، عربستان سعودی وکویت می باشند . ارزش ریالی صادرات 174798547798 ریال معادل 2207054 دلار بوده است . واردات خربزه به کشور نداشته ایم .
 صنایع فرآوری : در زمینه صنایع فرآوری خربزه در ایران ، اقدام مناسبی صورت نگرفته و نیاز به بررسی داشته ، تا با استفاده از این صنعت اقدام به فرآوری این محصول شود .
عرضه سرانه : با توجه به تولید حدود 1230000 تن با کسر میزان 9000 تن صادرات و 10% ضایعات و جمعیت 66000000 نفری عرضه سرانه خربزه در ایران 6/16 کیلوگرم برآورد می گردد .


 
خواص خربزه         

Imageخربزه میوه ای شیرین، لذیذ و گواراست كه انواع گوناگونی دارد و بهترین آن خربزه خراسان است.رسول گرامی اسلام (ص) در بیان خواص خربزه فرموده اند: خربزه از زینت های زمین است، آب آن از رحمت الهی، و شیرینی آن از بهشت است. ...

 
 

ارزش تغذیه ای خربزه

 

خربزه میوه ای شیرین، لذیذ و گواراست كه انواع گوناگونی دارد و بهترین آن خربزه خراسان است.رسول گرامی اسلام (ص) در بیان خواص خربزه فرموده اند: خربزه از زینت های زمین است، آب آن از رحمت الهی، و شیرینی آن از بهشت است.
 
از امام علی علیه السلام نقل شده است خوردن خربزه، مثانه را پاك و سنگ مثانه را آب می كند و ادرار را افزایش می دهد.
  ایشان می فرمایند : خربزه  ده خاصیت دارد:

1- خوردنی است.
2- آشامیدنی است، چون آبدار است.
3- میوه است.
4- گل است ( زیرا بویی مطبوع دارد ).
5- شیرینی است ( زیرا دارای قند زیاد است ).
6- روده ها و معده را شستشو می دهد.
7- معده و روده را پاكیزه می كند.
8- سبزی است.
9- دوای درد است.
قسمت هایی از این میوه كه در تغذیه و پزشكی استفاده می شود، عبارت اند از: گوشت، تخم و پوست میوه.
 
خواص درمانی خربزه

 1- خربزه دارای ویتامینA  است، از این رو درترمیم و تجدید سلول های بدن نقش دارد.
2- خربزه با داشتن خاصیت ادرارآور بودن در بیماری های سنگ كلیه و مثانه مفید است؛ دراین بیماری ها باید نمك و فلفل كمتر خورده شود.
3- خربزه سرشار از ویتامین هایA ،D وC و سلولز است.
4- خربزه به علت دارا بودن خاصیت ملیّن، برای معالجه یبوست تجویز می شود.
5- اگر گوشت خربزه را له كنید و به صورت مرهم روی سوختگی های سطحی پوست بدن بگذارید، آن را معالجه خواهد كرد.
6- تخم خربزه برای سرفه حاد، درد سینه و حلق و تب های شدید مفید است.
7- خربزه باعث افزایش شیر در زنان شیرده می شود.
8- مغز تخم خربزه ی بو داده طبیعت گرم دارد.
9- مغز تخم خربزه ی بو داده دارای خاصیت ادرار آور، نرم كنندهو افزایش دهنده میل جنسی است.
10- خربزه برای اشخاص مبتلا به سل ریوی و كم خونی مفید است.
11- خربزه، رنگ چهره را روشن می كند و بیماری استسقاء ( احساس تشنگی دائمی ) را درمان می نماید.
12- خربزه به هضم غذا كمك می كند و رودل را برطرف می نماید.
13- خوردن 8 گرم دم كرده ی پوست خشك شده ی خربزه ، سنگ مثانه را دفع می كند.
14.‌ خربزه چون دارای قند است بسیار چاق‌کننده بوده و تاثیر مفیدی در مبتلایان به سل و یا کم‌‌خونی ایجاد می‌کند.
15.-‌ خربزه به دلیل دارا بودن پتاسیم بسیار مدر بوده لذا باعث دفع مواد زاید و سموم موجود در خون شده و به فعالیت و شستشوی مثانه و کلیه‌ها کمک کرده و از احتباس ادرار و سنگ مجاری ادرار ممانعت می‌کند.
16.‌ خربزه به واسطه آب زیاد، مواد قندی را فورا جذب خون کرده به همین سبب باعث بالا رفتن قند خون و رفع خستگی و گرمازدگی می‌گردد.
17.-‌ در میان مواد قندی و معدنی خربزه آنزیم‌هایی وجود دارد که سرعت هضم غذا را زیاد کرده بدین لحاظ در کودکان موجب افزایش اشتها و فعالیت و رشد سلول‌های بدن و در سالمندان به فعالیت سلول‌‌های دستگاه گوارش و در نهایت رفع سستی و بی‌‌حالی منج می‌شود.
18.-‌ خربزه به دلیل مواد فیبری و به خاطر وجود طعم و اسانس‌هایی که دارد یک محرک قوی شیمیایی برای دستگاه گوارش است لذا بسیار ملین بوده و مصرف آن برای مبتلایان به نقرس، رماتیسم، بواسیر و خصوصا برای کسانی که از یبوست رنج می‌برند، بسیار توصیه می‌شود. همچنین این میوه تاثیر خاصی در تخلیه میکروب و عفونت‌های موجود در روده‌ها دارد.
19.‌ به دلیل آن که گوشت خربزه یک ماده ضد تورم به شمار می‌‌رود لذا به شکل ضماد روی سوختگی‌های سطحی پوست بدن استفاده می‌شود.
20.-‌ تخم خربزه طبیعت گرم داشته و دارای چربی، پروتئین، آهن و ویتامینE است و مانند تخم کدو ادرارآور، پاک‌کننده کلیه، مثانه و کبد، مسکن سوزش مجاری ادرار، ملین و افزایش‌دهنده میل جنسی است و برای تب‌های شدید مفید است.
 
 

احتیاط لازم در مصرف خربزه
 

 1- مصرف زیاد خربزه باعث نفخ می شود، در نتیجه در ناحیه معده و روده ایجاد درد می نماید.
2- باید خربزه را بعد از غذا مصرف نمود، زیرا در غیر این صورت تولید اسهال و ورم روده می كند.
3- خوردن خربزه كال در كسانی كه معده ضعیف دارند، تولید اسهال می كند. همچنین خلط را می افزاید و برای سینه درد و سرماخوردگی مضر است.
4- قند موجود در خربزه از نوع گلوکز و لولوز بوده فورا جذب خون شده و به همین سبب باعث بالا رفتن سریع قند خون می‌شود. لذا مبتلایان به دیابت و افراد دارای اضافه وزن نباید آن را مصرف نمایند.
نکته :
 بهترین زمان مصرف خربزه در میان دو وعده غذایی می‌باشد و علامت خربزه خوب آن است که سنگین و نسبتا سفت باشد و قسمت انتهای آن را چون کمی فشار دهید مختصری فرو رود.
بازدید : 2902 9 تير 1392 ساعت 08:05 ب.ظ
 
درحال بارگزاری
درحال بارگزاری
درحال بارگزاری
محصولات تولیدی جدید

شیر انشعاب 16 * 20 م.م

دریپر طرح سه راهی 8 نازله

دریپر روی خط 4 یا 8 لیتری

شیر انشعاب 16 * 16 م.م

دریپر بهاره

واشر مشکی 16 و 18 م.م

شیر انشعاب تیپ واشر خور 18 م.م

شیر انشعاب تیپ * 16 م.م

واشر سفید 16 و 18 م.م

آمار بازدید سایت
  • کل بازدید : 465324
  • بازدید امروز : 465
  • بازدید دیروز : 713
  • بازدید این ماه : 7191
  • آخرین بازدید : سه شنبه 20 آذر 1397 (16:50) ب.ظ
سخن روز

آدمی ساخته ی افکار خویش است فردا همان خواهد شد که امروز می اندیشیده است